De fiscale hypotheekrenteaftrek is de afgelopen decennia een enorme stimulans gebleken voor het eigen woningbezit in Nederland. Een uniek systeem van Hollandse bodem. Dankzij deze fiscale faciliteit en een aantal andere bijzondere marktvondsten (NHG, de ontwikkeling van het intermediair en het ruimhartige hypotheekverstrekkingbeleid van banken) nam het percentage eigen woningbezit in Nederland toe. Van circa 25 procent in 1950 tot bijna 60 procent in 2010.

De keerzijde van de grote vraag naar koopwoningen is een enorme stijging van het prijsniveau, met name vanaf de jaren negentig. Lange tijd werden de hoge prijzen van koopwoningen niet als probleem ervaren. De banken waren bereid tot volledige financiering en de rente was fiscaal aftrekbaar, op deze manier waren de lasten voor de woningbezitters op te brengen. Bovendien bestond er geen volledige aflossingsverplichting (aflossingsvrije hypotheek).

De regering heeft een aantal hervormingsvoorstellen voor de woningmarkt in gang gezet. Onder andere de ‘verplichte’ aflossing op hypotheken, de geleidelijke verlaging van het fiscale aftrekpercentage van de hypotheekrente en de verlaging van de hoogte van de hypotheek ten opzichte van de waarde van de woning (loan-to-value, LtV). Ook ten aanzien van de woningcorporaties zijn enkele maatregelen genomen.

schulden_huishoudens_2016

Bron: Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)

De Volksbank (ASN Bank, BLG Wonen, RegioBank en SNS Bank) is van mening dat veel van deze maatregelen te volgen zijn, maar onvoldoende antwoord geven op de omvangrijke problemen op de woningmarkt. We zien enorme hypotheekschulden van huishoudens, waardoor de doorstroming nog vele jaren zal worden belemmerd en restschuldproblematiek een rol van betekenis speelt. We zien problemen van starters om de woningmarkt te betreden en de scheefwoonproblematiek.

De problemen raken niet alleen de consument. In de bouw zijn veel bedrijven failliet gegaan en heeft een nog groter aantal bouwvakkers zijn baan verloren. Dat gebeurt terwijl de schaarste aan woningen juist groeit, de woningvoorraad veroudert, de verduurzaming van woningen achterloopt en er nog een enorme inhaalslag te maken is met betrekking tot de vergrijzingsgolf die eraan komt.

De echte hervorming van de Nederlandse woningmarkt vereist een cultuuromslag, een verandering van denken en doen van alle betrokkenen. Sparen voor een eigen woning (inclusief verbouwing, verbetering, verduurzaming en versnelde aflossing van de schuld) moet een belangrijk spaarmotief worden, net als in andere Europese landen. De tijd van het kopen van een huis zonder een cent gespaard te hebben, is naar onze mening voorgoed voorbij. In Bouwsparen zien wij de oplossing bij uitstek om de benodigde gedragsverandering te realiseren.